0

10 minut od Chełma – Bończa

Spread the love
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   Yum
  •   
  •   
  •  
  •  

 

Bończa, wieś w gminie Kraśniczyn, odległa 20 km na wschód od Krasnegostawu, leży przy szosie biegnącej do Wojsławic, na stoku wzniesienia Działów Grabowieckich, nad rzeką Wojsławką.

100_3032100_3030100_3033100_3031

Wzmiankowana po raz pierwszy w 1468 roku jako wieś zwana Pustotew, posiadająca drewniany kościół, a należąca do Sienickich herbu Bończa. W 1577 roku Mikołaj Sienicki podkomorzy chełmski założył tu zbór kalwiński, który przetrwał do XVIII wieku.

Dawny dwór z początku XIX wieku, spalony i przebudowany w 1942 roku. Wówczas podwyższony o drugą kondygnację. Klasycystyczny, murowany, pierwotnie parterowy z piętrową częścią środkową. Obecnie nad traktem frontowym nadbudowane piętro.

Wzniesiony na rzucie wydłużonego prostokąta z silnie od frontu wysuniętymi ryzalitami bocznymi, siedmiosiowy, dwutraktowy. Posiada na osi dwa czterokolumnowe portyki, z których frontowy jest dobudowany w 1942 roku, a ogrodowy pierwotny. Zewnątrz narożniki opięte boniowanymi lizenami, piętro, oddzielone gzymsem profilowanym. Ryzality zwieńczone trójkątnymi szczytami. Dach dwuspadowy, pierwotnie łamany polski.

100_3016100_3019100_3017100_3018100_3020100_3021

Otoczenie dworu stanowi park krajobrazowy z początku XIX wieku założony na stoku wzniesienia opadającego ku dolinie Wojsławki z zachowanym okazałym starodrzewiem. Na tyłach dworu, na osi, szeroki prześwit widokowy otwarty ku rzece. Od frontu podjazd z gazonem.

100_3023100_3022

Kościół parafialny pod wezwaniem św. Stanisława bpa z 1577 roku. Pierwotnie obiekt był wzniesiony przez Mikołaja Sienickiego jako zbór innowierczy. W 1636 roku przekazany katolikom przez wnuczkę fundatora Zofię z Sienickich Borkowską. Wówczas też budynek restaurowano. Konsekracji dokonano w 1749 roku. W 1887 roku zamieniony na cerkiew, z kolei w 1919 roku przekształcony ponownie na kościół rzymsko-katolicki. Odnawiony w latach: 1916, 1923 i 1935.

Budowla położona na owalnym wzniesieniu, zapewne grodzisku średniowiecznym. Późnorenesansowy, orientowany, murowany, jednonawowy. Nawa dwuprzęsłowa, w rzucie zbliżona do kwadratu, z węższym prezbiterium i zakrystią oraz podobną kwadratową kruchtą. Wewnątrz sklepienia kolebkowe z lunetami z szerokim gurtem w nawie, oraz rozetą renesansową w środku. Podobna rozeta na sklepieniu prezbiterium. Chór muzyczny późniejszy wsparty na słupach drewnianych. Sciany zewnętrzne podparte szkarpami i zwieńczone profilowanym gzymsem koronującym. Narożniki kruchty opilastrowane. Szczyt nawy zaakcentowany lizeną na osi. Dachy strome, dwuspadowe z trójkątnymi ogzymsowionymi szczytami, kryte dachówką paloną.

100_2679
Wnętrze skromne, ołtarz późnobarokowy z rzeźbami dwu postaci kobiecych podtrzymujących kartusz z herbem Pris oraz obrazem Wskrzeszenia Piotrowina. Ołarze boczne barokowe z XIX wieku. Plyta marmurowa nagrobna renesansowa, częściowo wytarta – Mikołaja Sienickiego i jego żony Barbary z Konar Słupeckiej, fundowana przez ich syna Jana, z końca XVI wieku.
Na niej płaskorzeźbione herby Bończa, Rola, Rawicz i Dębno. Uwagę też zwracają epitafia: 1) drewniane Marianny z Suchodolskich Głuskiej (zm. 1754 r.) z herbami: Janina. Poraj i Ciołek, 2) kamienne – Wiktorii z Witkowskich Skawińskiej (zm. 1822 r.).

Dzwonnica – brama późnobarokowa z XIX wieku, murowana, płaska, dwukondygnacyjna, trójosiowa.

100_2681100_2684
U dołu posiada trzy otwory prostokątne, a na piętrze analogiczne przeźrocza arkadowe. Zwieńczona szczytem odcinkowym ze sterczynami i prostokątną wnękę na osi.

100_3028100_2680100_2683

20160724_163500Dawna cerkiew pod wezwaniem Matki Boskiej Dobrej Opieki z końca XIX wieku, obecnie kościół narodowy. Murowana, jednonawowa. Wewnątrz obrazy XVII i XVIII wieczne.
Kapliczka z początku XIX wieku murowana na rzucie kwadratu z przeźroczami arkadowymi z trzech stron. Narożniki ujęte lizenami. Przykryta namiotowym dachem gontowym. Wewnątrz rzeźba świętego Jana Neponucena.

Wc wsi jest sklep spożywczy, przystanek PKS.

na podstawie:
Autor tekstu: K. Prożogo, Grafika: A. Sosnowska.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *