1

10 minut od Chełma – rezerwat Stawska Góra

Spread the love
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   Yum
  •   
  •   
  •  
  •  

STAWSKA GÓRA

100_3035

www.gmina.chelm.pl

Rezerwat florystyczno-stepowy o powierzchni 4 ha, utworzony zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 27 listopada 1956 r. Rezerwat jest położony na wierzchowinie bocznej kulminacji Góry Czubatki na obszarze Pagórów Chełmskich. Podłoże węglanowe oraz położenie na oświetlonym zboczu pozwoliło na zachowanie rzadkiej flory i fauny. Środkowa część rezerwatu poryta jest przez głębokie, nawet półtorametrowe leje. Są to pozostałości po niemieckich pociskach artyleryjskich. W czasie II wojny światowej obszar Stawskiej Góry wykorzystywany był na poligon wojskowy. Celem ochrony są stanowiska roślinności stepowej z dziewięćsiłem popłocholistnym. Zalicza się do rezerwatów florystycznych o ochronie ścisłej. Rezerwat leży na wzniesieniu zbudowanym ze skał kredowych.

Wzgórze nazwane “Stawska Górą” stanowi kulminację na zachodnim zboczu potężnego wzniesienia, którego szczytowa część wznosząca się na wysokość 238,7 m n.p.m. nosi nazwę Łysej Góry. Szatę roślinną rezerwatu można określić jako kserotermiczną z dużym udziałem gatunków stepowych. Na terenie tego rezerwatu stwierdzono występowanie 216 gatunków roślin naczyniowych i 28 gatunków mchów. Wśród nich 30 należy do gatunków rzadkich, w tym 6 objętych jest ochroną ścisłą. Najliczniejszą grupę stanowią rośliny zielne, o wiele mniej jest krzewów, natomiast drzewa reprezentowane są tylko przez 4 gatunki. Całkowitą ochroną objęte są gatunki takie jak: dziewięćsił bezłodygowy, miłek wiosenny, zawilec wielkokwiatowy, orlik pospolity, goryczka krzyżowa. Trzy gatunki objęte są ochroną częściową: kruszyna pospolita, kalina koralowa i pierwiosnka lekarska. Inne gatunki tj. dziewięćsił popłocholistny, wiśnia karłowata (zwana również wisienką stepową) i starzec cienisty należą do gatunków zagrożonych wyginięciem i zostały wpisane do “Polskiej Czerwonej Księgi Roślin”. Najbardziej znaną rośliną rezerwatu jest dziewięćsił popłocholistny, występujący jeszcze w 3 miejscach w Polsce (Rogów na  Zamojszczyźnie  oraz  okolice   Pińczowa  i   Miechowa). Roślina umieszczona jest w godle Towarzystwa Botanicznego oraz na odznace „Turysta-Przyrodnik”. Na Stawskiej Górze została odkryta przez Marię Hemplówną (1834-1904), uczestniczkę powstania styczniowego (pełniła rolę kurierki) oraz wybitnego botanika i etnografa (współpracowała ze znanym etnografem Oskarem Kolbergiem). Odkrycia dokonała 8 sierpnia 1880 r., kiedy dziewięćsił był nieznaną rośliną. Maria Hemplówna na powierzchni ok. 20 morgów stwierdziła istnienie 600 egzemplarzy tego unikatowego gatunku i wyniki swoich badań opublikowała we czasopismach „Wszechświat”, „Pamiętnik Fizjograficzny” i „Przyroda i Przemysł”.

Dziewięćsił popłocholistny jest niezwykle ciekawą rośliną. W pogodne i słoneczne dni łuski okrywy kwiatostanowej rozchylają się ukazując kwiaty. Błyszczące wewnętrzne łuski zwabiają owady, które dokonują zapylenia. Gdy pada deszcz, kwiat zamyka się. Nasiona opatrzone są delikatnym puchem i z trudnością wnikają w głąb gleby. W naturalnych warunkach tego zabiegu dokonywały kopyta pasących się na murawie stepowej zwierząt. Kiełkujące nasiona napotykają jeszcze jedną trudność – do rozwoju wymagają pełnego oświetlenia. Dziewięćsił zakwita tylko raz w ciągu swojego życia – po piętnastu latach i następnie ginie. W rezerwacie „Stawska Góra” w 1994 r. stwierdzono obecność ok. 1 700 okazów.

Innym ciekawym i zagrożonym gatunkiem jest wiśnia karłowata. Jest to krzew osiągający wysokość 1 metra. W Polsce występuję na Wyżynie Lubelskiej, w okolicach Przemyśla i Torunia. Największym zagrożeniem dla tego gatunku jest wiśnia pospolita, która tworzy z wiśnią karłowatą płodne mieszańce.

Trzecim zagrożonym gatunkiem, który występuje w rezerwacie jest starzec cienisty, którego stanowiska można spotkać w Tatrach, na chełmskich torfowiskach węglanowych oraz na Białej Górze koło Tomaszowa Lubelskiego. Roślina w okolicach Chełma osiąga 180 cm wysokości.

Wśród zwierząt bezkręgowych występuje na terenie rezerwatu wiele gatunków rzadkich, głównie motyli, których stwierdzono tu 331 gatunków. Spośród wszystkich występujących na terenie rezerwatu gatunków owadów, 5 należy do gatunków chronionych, a 27 do gatunków rzadkich wpisanych na “Czerwoną listę zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce”. Z innych bezkręgowców na “Stawskiej Górze” występują: pająki, owady uskrzydlone, pluskwiaki, pszczołowate, karaczany, chrząszcze. Stwierdzono tu występowanie 331 gatunków motyli reprezentujących 31 rodzin. Do chronionych kręgowców zalicza się ropuchę paskówkę i liczne gatunki ptaków. Większość z nich należy do bardzo cennych elementów naszej stepowej fauny, która ma niewielkie możliwości przetrwania bez czynnej ochrony. W wyniku dotychczasowych badań z tego niewielkiego rezerwatu wykazano 600 gatunków zwierząt należących do różnych grup systematycznych.

Źródło: www.gmina.chelm.pl:

1 thought on “10 minut od Chełma – rezerwat Stawska Góra”

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *