0

10 minut od Chełma – Srebrzyszcze

Spread the love
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   Yum
  •   
  •   
  •  
  •  

www.zamki.res :

Początki obecnego pałacu w Srebrzyszczu sięgają XVII wieku, gdy wzniesiono obronną siedzibę rodu Serebryskich herbu Korczak. Wieś ta od XV wieku stanowiła w połowie własność Serebryskich, w połowie zaś królewską
* II poł. XVII wieku – budowa murowanego piętrowego dworu Serebryskich, położonego na wzgórzu i otoczonego fosą oraz bagnami. Właścicielami drugiej części byli wówczas Krasińscy
* 1691 r. – wzmiankowany jest też drewniany dwór w drugiej części wsi, należący do Jana Węglińskiego (Węgleńskiego). 11 lat później przejął go Jan Serebryski
* 1714-1751 r. – właścicielami części wsi byli Jasieńscy
* 1739 r. – część Srebrzyszcza nabył Józef Łopuski herbu Ślepowron, który ufundował tu drewnianą cerkiew
* lata 1751-1758 – Łopuscy rozbudowali dwór obronny w pałac, prawdopodobnie wg projektu Pawła Antoniego Fontany, nadwornego architekta Sanguszków. Dobudowano istniejące do dziś alkierze po obu stronach klatek schodowych
* 1768 r. – sejm potwierdził prawo dziedziczenia całej wsi przez Antoniego Franciszka Łopuskiego, syna Józefa
* pocz. XIX wieku – częste zmiany właścicieli wsi, m.in. A. Grothus, J. Grabowska Sokołowska, J. Borucki. Stan pałacu znacznie się pogorszył
* 1870 r. – Srebrzyszcze nabył Klemens Lechnicki h. Zadora, powstaniec z 1863 roku. Wieś stanowiła posag jego małżonki, Karoliny Zawadzkiej
* lata międzywojenne – właścicielem pałacu został Felicjan Kajetan Lechnicki, poseł na Sejm RP i senator
* po 1945 r. – pałac będący własnością miejscowej RSP popadał stopniowo w coraz większą ruinę

Skan_20160722 (16).jpg
* lata 70-te XX w. – RSP rozpoczyna remont pałacu, ostatecznie ukończony przez gminę. Z niewiadomych przyczyn zmieniono w stosunku do stanu poprzedniego kształt dachu nad korpusem pałacu, jednocześnie podwyższając obniżone w trakcie powojennego remontu ściany i okna korpusu w fasadzie południowej
* lata 80-te XX w. – pałac przeznaczono na siedzibę szkoły podstawowej

100_1912100_1914

Serebryszcze wzmiankowana od 1405 w dokumentach mówiących o granicy dóbr serebryskich – gnieździe rodowym Serebryskich, których pierwszym przedstawicielem był Godzała, wojewoda chełmski. 11 listopada 1464 Bogdan Serebryski otrzymuje przywilej na przeniesienie wsi z prawa polskiego na magdeburskie. W II połowie XVII wieku istniał tu na wzgórzu dwór obronny Serebryskich, otoczony fosą. Posesorami królewskiej części Serebryszcz (oraz Rudy Wyżnej i Niżnej) byli, między innymi, Jan Krzywczycki, Stanisław Krasiński, Jakub Kwiatkowski i Kazimierz Chrząstkowski. Część wsi posiadał w 1675 Wojciech Serebryski. Właścicielami połowy dworu byli w 1691 Serebryscy, a połowy Krasińscy. W 1702 dwór Węglińskiego, leżący z drugiej strony wsi, przejął Jan Serebryski. W latach 1714–1751 właścicielami części wsi byli Jasieńscy, a w 1739 Jerzy Serebryski.

100_1916

W 1739 roku dobra te kupił Józef Łopuski h. Ślepowron, miecznik chełmski, który rozbudował dwór według projektu Pawła Antoniego Fontany. Potem właścicielami Serebryszcz byli synowie miecznika, Kajetan i Antoni Łopuscy. W 1799 wdowa po Kajetanie, Eufrozyna z Suchodolskich, przekazał dobra serebryskie siostrze zmarłego, Eufrozynie z Łopuskich Horeckiej. Eufrozyna i Teodor Horeccy posiadali Srebrzyszce do 1811, kiedy to dobra zostały sprzedane byłemu podkomorzemu chełmskiemu Franciszkowi Kunickiemu, właścicielowi Kamienia, Czułczyc i Łowczy. W 1819 Kunicki sprzedał majątek za 404 000 zł baronowi Antoniemu Grothusowi, majorowi wojska polskiego i dziedzicowi Pławnic.

W 1824 właścicielką majątku została teściowa majora, Justyna z Grabowskich Sokołowska. W 1870 przeszedł on na własność Klemensa Lechnickiego h. Zadora (powstańca styczniowego) – wieś była posagiem jego żony Karoliny Zawadzkiej. W czasach międzywojennych właścicielem był poseł Felicjan Lechnicki.

 

100_1917

100_1919

Kilka dni po 17 września 1939 roku majątek zajęli czerwonoarmiści, którzy natychmiast wprowadzili swoje porządki: mieszkańcy pałacu zostali ograbieni z biżuterii i zapasów żywności, a dotychczasowego właściciela żołdacy przywiązali do psiej budy (pod osłoną nocy miejscowi chłopi odwiązali go, przebrali i wyprawili w podróż). Z ciekawością oglądali różne wynalazki: maszynę do pisania, przezrocza. Sowieci próbowali podburzać miejscowych chłopów do zlinczowania „panów”, ale ci wcale do tego się nie kwapili, mając w pamięci dobre traktowanie przez panią Lechnicką. Żołdacy zorganizowali więc upokarzające widowisko: nakazali dać mieszkańcom pałacu na kolację kaszę bez omasty i kwaśne mleko, by jedli to samo co chłopi, i spędzili wieśniaków, aby to oglądali. Barbara Zakrzewska, córka lekarza i polityka Leona Surzyńskiego, obecna wtedy w pałacu, wspomina, że chłopi stali w grobowym milczeniu, a niektóre kobiety zasłaniały sobie oczy chustkami.

 

100_1920100_1921100_1922100_1923100_1924100_1926100_1927100_1928100_1929

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *