0

10 minut od Chełma – TORFOWISKA WĘGLANOWE

Spread the love
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   Yum
  •   
  •   
  •  
  •  

Torfowiska o charakterze węglanowym są wielką osobliwością przyrodniczą okolic Chełma . Powstały one w obniżeniu terenu na płytko zalegających pokładach kredy piszącej. Kreda pęczniejąc tworzy słabo przepuszczalną warstwę i stanowi główne źródło węglanu wapnia dla roślinności torfowiskowej. Torfowiska te charakteryzują się wysoką żyznością oraz pH 6,3-7,2 i pomimo sposobu zasilania wodą z opadów bądź ze spływów z otaczających wzniesień są zaliczane do torfowisk niskich.

Torfowiska węglanowe są unikatowym siedliskiem w Polsce i charakteryzują się niezwykłym bogactwem flory i fauny. Dominującą rośliną jest kłoć wiechowata, tworząca szuwar kłociowy, i to ona jest podstawowym elementem torfotwórczym. Łanowa struktura kłoci wiechowatej jest ewenementem w skali kraju, gdyż w innych rejonach Polski występuje niemal wyłącznie, jako roślinność szuwarowa, otaczająca jeziora, natomiast Chełmskie torfowiska tworzą największe w kraju obszary zwartego występowania. Na torfowiskach węglanowych występuję wiele rzadkich gatunków roślin m.in.: języczka syberyjska, turzyca Buxbauma, turzyca Davalla, marzyca ruda, pełnik europejski, tłustosz dwubarwny, grzybień północny.  Na uwagę zasługuje występowanie populacji starca wielkolistnego oraz dwulistnika muszego, które poza torfowiskami węglanowymi mają tylko dwa stanowiska w Polsce. Na sąsiadujących z torfowiskami murawach kserotermicznych znajdujących się na kredowych śródbagiennych wyniesieniach zwanych „grądzikami” występują ciepłolubne rośliny: oman wąskolistny, zawilec wielkokwiatowy, głowienka wielkokwiatowa, len złocisty. Natomiast na łąkach użytkowanych ekstensywnie możemy spotkać kilka gatunków storczyków.

Torfowiska węglanowe są także znakomitym siedliskiem dla wielu rzadkich gatunków motyli: szlaczkoń szafraniec, szlaczkoń erate, czerwończyk fioletek, mieniak strużnik, mieniak tęczowiec i przeplatka aurinia. Na terenie Chełmskiego Parku Krajobrazowego występują także gatunki motyli należące do wymierających: strzępotek soplaczek oraz czerwończyk nieparek.

Wśród awifauny torfowisk spotkamy gatunki bardzo rzadkie w skali świata – jednym z nich jest wodniczka – gatunek zagrożony wyginięciem w skali świata. Na chełmskich torfowiskach ptak ten od wielu lat wykazuje stabilność populacji. Znajdziemy tu także siedliska błotniaka łąkowego i stawowego, do rzadkich stwierdzeń należą obserwację kulika wielkiego i dubelta. Na podmokłych łąkach, wśród wysokiej roślinności możemy usłyszeć odzywającego się derkacza.

REZERWAT BRZEŹNO

Rezerwat torfowiskowy o powierzchni 165,08 ha, utworzony zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 23 stycznia 1973 r. Na obszarze gminy znajduje się część rezerwatu (pozostała na terenie gminy Dorohusk). Otoczenie rezerwatu to przede wszystkim pola uprawne i kośne łąki utworzone po zmeliorowaniu i osuszeniu terenów niegdyś zajmowanych przez torfowisko. W zachodniej części torfowisko przylega do lasu, w południowo-wschodniej zaś do szosy Chełm-Dorohusk. Powierzchnia torfowiska jest nieznacznie nachylona w kierunku północnym. W rezerwacie dominują szuwary kłoci wiechowatej pokrywając 70% rezerwatu. Obrzeża torfowisk oraz licznych śródtorfowiskowych wysepek porastają niskoturzycowe młaki z dominującymi: marzycą rudą, turzycą Davalla, oraz szuwary z turzycą Buxbauma. Są one miejscem występowania rzadkich gatunków storczyków: kruszczyka błotnego i storczyka krwistego. Kredowe wzniesienia tak zwane grądziki występują głównie na torfowisku Brzeźno. Porastają je murawy kserotermiczne ustępujące ku brzegom wilgociolubnej roślinności łąkowej. Łąki trzęślicowe obejmują 20% powierzchni rezerwatu i są miejscem występowania rzadkich gatunków roślin takich jak: paproć – nasięźrzał pospolity, pełnik europejski, kosaciec syberyjski, goryczka wąskolistna, gnidosz królewski czy ciemiężyca zielona. Centralne fragmenty wyniesień porastają murawy o charakterze kserotermicznym. Powstały one dzięki dawniej prowadzonej ekstensywnej gospodarce sprowadzającej się głównie do koszenia i wypasu. Wyróżniono na nich zespół omanu wąskolistnego. Licznie występują tu: storczyk kukawka, gółka długoostrogowa, głowienka wielkokwiatowa, zawilec wielkokwiatowy. Znaczne fragmenty wysepek porastają, celowo usuwane w ostatnich latach, zarośla z osiką i wierzbą oraz zadrzewienia sosnowe i brzozowe. Runo w starszych drzewostanach wzbogacają trzy gatunki storczyków: listera jajowata, gnieźnik leśny i podkolan zielonawy.. W rowach melioracyjnych oraz nielicznych torfiankach występują „łąki” ramienicowe, niewielkie skupienia grążeli żółtych oraz owadożerne pływacze: zwyczajny, drobny i średni. Do największych osobliwości flory tego rezerwatu można zaliczyć sporą populację starca cienistego oraz dwulistnika muszego. Poza torfowiskami węglanowymi oba te gatunki mają tylko dwa stanowiska w Polsce. Wśród motyli jest tu pięć gatunków chronionych: paź królowej, mieniak tęczowiec, mieniak strużnik, modraszek telejus, modraszek nausitous, oraz narażone na wymarcie: przeplatka aurinia, strzępotek soplaczek, czerwończyk nieparek, modraszek alkon. Rzadko spotykane na terenie kraju gatunki reprezentują: wietek gorczycznik, bielinek rukiewnik, rusałka wierzbowiec i modraszek malczyk. Ptaki drapieżne reprezentowane są przez błotniaka łąkowego, stawowego, kobuza. Spośród siewkowców zaobserwowano gniazdowanie czajki, rycyka i kulika wielkiego. W 1991 roku zaobserwowano gniazdowanie dwóch par uszatki błotnej – jednej z najrzadziej widywanych sów gniazdujących w Polsce. Wśród wróblowatych występuje tu wodniczka, podróżniczek, pokląskwa, brzęczka, świerszczak i rokitniczka.

BAGNO SEREBRYSKIE

Rezerwat torfowiskowy o powierzchni 376,62 ha, utworzony zarządzeniem Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 9 października 1991 r. Położony jest pomiędzy wsiami Gotówka Niemiecka, Koza Gotówka, Nowiny i Leśniczówka, w północno-wschodniej części gminy (część rezerwatu leży na obszarze gminy Ruda Huta). Rezerwat otaczają głównie użytki rolne, jedynie w jego północno-zachodniej części przylega on do zarośli i lasu, przy wschodnim krańcu rezerwatu istnieje dość wysoki nasyp kolejowy linii Chełm-Włodawa.

Chronione w obrębie rezerwatu torfowisko węglanowe zajmuje płaskie zagłębienie zamknięte łagodnymi pagórkami o wysokości względnej do kilku metrów. Zagłębienie to wypełnione jest gytią i torfami niskimi zawierającymi dużą ilość węglanu wapnia dostarczanego przez wody opadowe z otaczających wzniesień. Istnienie osadów gytii wapiennej i kredy jeziornej odkryte zarówno w rezerwacie „Bagno Serebryskie”, jak i na pozostałych chełmskich torfowiskach węglanowych świadczy wyraźnie o ich polodowcowym pochodzeniu. Współczesne torfowiska były efektem zarastania przez roślinność bagienną niewielkich jeziorek powstałych po roztopie lodowca. Na torfowisku wyznaczono ścieżkę dydaktyczną, która zlokalizowana jest w północno-zachodniej części rezerwatu. Początek ścieżki znajduje się w miejscowości Nowiny za budynkiem Domu Pomocy Społecznej. Prowadzi ona do wieży obserwacyjnej a dalej poprzez łąki i nasyp kolejowy ku południowej granicy rezerwatu. Na początku i na końcu ścieżki umieszczono tablice informujące o przyrodzie oraz formach ochrony rezerwatu.

Dominującym zbiorowiskiem roślinnym rezerwatu, pokrywającym centralne partie torfowiska (ok. 60% pow.), jest zespół kłoci wiechowatej, który tworzy zwarte łany. Jej łanowa struktura porastania jest ewenementem w skali kraju, gdyż w innych rejonach Polski występuje niemal wyłącznie jako roślinność szuwarowa otaczająca jeziora. Obrzeża szuwarów kłociowych porastają niewielkie płaty rzadkich zespołów turzycowych: zespół turzycy prosowej, tunikowej oraz zanikający zespół turzycy Bauxbauma. Nieco większe połacie zajmują: zbiorowisko z turzycą darniową i rzadki w Polsce zespół marzycy rudej. W rowach melioracyjnych i torfiankach, które występują najliczniej przy nasypie kolejowym w północno-wschodniej części rezerwatu, stwierdzono zespół grzybieni północnych. Obrzeża torfowiska oraz wyniesione kredowe wysepki  we wschodniej części rezerwatu  zajmują zbiorowiska łąkowe o dużej różnorodności gatunkowej. Na kredowych wyniesieniach o charakterze kserotermicznym występują masowo: przelot pospolity, głowienka wielkokwiatowa, czyściec prosty, ożenka właściwa, turzyca filcowata oraz chronione storczyk kukawka i kosatka kielichowa. W miejscach wilgotniejszych występują łąki trzęślicowe ze storczykiem krwistym, gnidoszem królewskim, kosaćcem syberyjskim oraz dwoma gatunkami turzyc: Hosta i Davalla. Koszone partie łąk zajmuje m.in. zespół ostrożenia łąkowego, z prawnie chronionymi gatunkami: zerwą kulistą, goryczką wąskolistną i goździkiem pysznym. Na terenie rezerwatu prowadzi się także usuwanie roślinności drzewiastej zarastającej cenne murawy kserotermiczne. Wśród chełmskich torfowisk węglanowych rezerwat „Bagno Serebryskie” jest najuboższy pod względem liczby gatunków motyli dziennych. Wśród nich ochronie podlegają: paź królowej, mieniak tęczowiec oraz modraszki: telejus i nausitous, jak również nalężące do gatunków wymierających: strzępotek soplaczek, czerwończyk nieparek.. Torfowisko jest miejscem gniazdowania błotniaków: łąkowego (12-22 par) i stawowego (6-15 par). W okresie zimowym stwierdzono noclegowiska błotniaków zbożowych. Łąki przylegające do torfowiska są miejscem gniazdowania siewkowców: czajek, krwawodziobów, rycyków, kulików wielkich, dubeltów. W 1991 roku gniazdowały dwie pary uszatek błotnych. Z wróblowców najciekawszymi gatunkami są podróżniczek i wodniczka, której badania ilościowe na tym torfowisku prowadzono już od 1986 r. W rowach i torfiankach rezerwatu rokrocznie obserwowane są żółwie błotne.

 

źródło:

www.parki.lubelskie.pl

www.gmina.chełm.pl

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *