0

Kazimierz Janczykowski – 130 rocznica urodzin

Spread the love
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   
  •   Yum
  •   
  •   
  •  
  •  

ARCHEOLOG I REGIONALISTA 

Kazimierz Janczykowski jest wy­bitną indywidualnością Lubelszczy­zny. Terenem jego działalności jest nie tylko powiat chełmski, ale prawie całe województwo. Znają go wszyscy regionaliści. Mimo podeszłego wieku jest bardzo czynny, pracuje społecznie w radach narodowych, PTTK, Stowa­rzyszeniu Miłośników Ziemi Chełm­skiej, TWP i wielu innych instytu­cjach i organizacjach. Interesuje go wszystko, co jest związane z ziemią chełmską. Szczególną jednak pasją Janczykowskiego jest archeologia i Muzeum, dla którego od wielu lat gromadzi eksponaty.
Kazimierz Janczykowski (ryc. l) urodził się 25 stycznia 1888 r. w Metelinie w pow. hrubieszowskim. Jako uczeń gimnazjum w Lublinie brał czynny udział w rewolucji 1905 r., za co został wydalony ze szkoły przez władze car­skie. Wrota wszystkich szkół zostały przed nim zamknięte. Postanowił wów­czas zdobyć jakiś zawód. Podjął więc pracę w piekarni i w krótkim czasie, dzięki bystrości, uzyskał dyplom piekarza. Potem znów udało mu się roz­począć naukę w szkole średniej, gdzie uczył go znany bibliofil i regionalista – Hieronim Łopaciński. To właśnie Łopaciński rozbudził w Janczykowskim pasję zbierania i interesowania się regionalizmem.
Po ukończeniu szkoły średniej Janczykowski zaczął studia: w latach 1908-1910 w Monachium i Pradze, w 1910-1915 w Petersburgu, gdzie ukoń­czył Instytut Wychowania Fizycznego. Początkowo pracował jako nauczy­ciel w Syzraniu, a od 1918 r. w Chełmie. W latach 1920-1922 podjął znów studia w Poznaniu na wydziale geografii, po czym wrócił do Chełma, gdzie do dnia dzisiejszego pracuje w Liceum Ogólnokształcącym im. S. Czarniec­kiego.
Jako zapalony regionalista zaczął przemierzać powiat chełmski w poszuki­waniu eksponatów do Muzeum Ziemi Chełmskiej. W tym czasie wiele czy­tał, zwłaszcza z zakresu archeologii, historii, numizmatyki, etnografii i po­krewnych dziedzin. Wiedza ta potrzebna mu była do celowego i świadomego zbieractwa i poszukiwań.
Pierwszym większym odkryciem archeologicznym był neolityczny grób znaleziony w Poniatówce w 1935 r. Kamienny grobowiec wraz z cenną za­wartością (kości, narzędzia, naczynia) trafił do chełmskiego Muzeum. Zna­leziskiem tym żywo zainteresowali się archeologowie. Janczykowski otrzy­mał szereg listów z różnych krajów w sprawie tego ciekawego grobu, nawet z Chin.
W czasie okupacji hitlerowskiej profesorowie niemieccy nachodzili dom Janczykowskiego i domagali się udostępnienia zawartości grobowca dla nauki niemieckiej. Janczykowski pieczołowicie ukrywał jednak swój archeologiczny skarb. Niemcy zrabowali więc i wywieźli w niewiadomym kierunku ka­mienne płyty neolitycznego grobu, którego zawartość czekała schowana w ka­napie chełmskiego archeologa do wyzwolenia, by znów wrócić do gablot mu­zealnych.
Odkrycie w Poniatówce nie było jedyne. Janczykowski ma na swym kon­cie wiele innych punktów naniesionych na mapę powiatu, skąd przywiózł cenne eksponaty archeologiczne do Muzeum w Chełmie. A więc: Stadarnia, Żmudź, Leszczany, Huta, Wołkowiany, Majdan Ostrowski, Czerniejów, Put­nowice i wiele innych miejscowości.
W czerwcu 1963 r. na pograniczu wiosek Pobołowice i Wołkowiany od­kryte zostało cmentarzysko kult. łużyckiej. Janczykowski z cmentarzyska tego przywiózł do Muzeum w Chełmie kilkanaście urn, a 133 popielnice do­starczone zostały do Muzeum w Lublinie.
Na podstawie znalezisk archeologicznych, etnograficznych i wiedzy geo­graficznej Janczykowski napisał parę książek, które zawierają masę mate­riału o charakterze naukowym. Oto ich tytuły: Wśród wzgórz kredowych – 1935­, W dniach triumfu i klęski – 1946, Góra Chełmska jej królowa lud ­- 1946, oraz cały szereg publikacji rozsianych w czasopismach krajowych, lubelskich i chełmskich.
Za wybitne zasługi dla ziemi chełmskiej, Janczykowski był wielokrotnie nagradzany i odznaczany. Ma więc on Złoty Krzyż Zasługi, Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski, medal – Zasłużony dla Miasta Chełma i Odznakę Tysiąclecia. W listopadzie 1963 r. z okazji Dnia Nauczyciela Janczykowski został wyróżniony najwyższym odznaczeniem nauczycielskim. Przewodniczący Rady Państwa, A. Zawadzki, w Belwederze udekorował go medalem Zasłużo­nego Nauczyciela PRL oraz Złotą Oznaką Turystyczną.

L. J. Okoń

Źródło: „Z otchłani wieków”, t. 2:1964, s. 132-133.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *